ÇAĞIN HASTALIĞI DİJİTAL DEMANS: EKRAN BAĞIMLILIĞI ZİHNİ TEHDİT EDİYOR

Günlük yaşamın ayrılmaz bir parçası haline gelen akıllı telefon ve tabletlerin kontrolsüz kullanımı, “dijital demans” riskini beraberinde getiriyor. Moodist Psikiyatri ve Nöroloji Hastanesi Klinik Psikoloğu Aleyna Damla ÖZCAN, dijital cihazların hafıza ve dikkat üzerindeki olumsuz etkilerine karşı önemli uyarılarda bulundu.

Dijital Demans Nedir?

Dijital demans; teknolojinin aşırı ve bilinçsiz kullanımı sonucunda ortaya çıkan; unutkanlık, dikkat dağınıklığı ve bilişsel işlevlerde zayıflama gibi belirtilerle kendini gösteren bir tablo olarak tanımlanıyor. Yapılan araştırmalar, uzun süreli ekran maruziyetinin beyindeki gri ve beyaz madde hacmini azaltabileceğini, bunun da öğrenme yeteneklerini zayıflattığını ortaya koyuyor. Özellikle gelişim çağındaki çocuk ve ergenler, bu risk grubunun başında yer alıyor.

Belirtiler ve Beyin Üzerindeki Etkileri

Aşırı ekran kullanımı sadece zihinsel değil, ruhsal ve fiziksel sağlığı da etkiliyor. Klinik Psikolog Aleyna Damla ÖZCAN‘a göre dijital demansın temel etkileri şunlardır:

• Bilişsel Zayıflama: Kısa süreli hafıza olumsuz etkileniyor ve yeni bilgileri akılda tutmak zorlaşıyor.
• Düşünce Becerilerinde Kayıp: Bilginin zahmetsizce sunulması, problem çözme ve eleştirel düşünme yetilerini zayıflatıyor.
• Duygusal Değişimler: Ruh hali dalgalanmaları, sinirlilik ve stres düzeyinde artış görülüyor.
• Uyku Bozuklukları: Cihazlardan yayılan mavi ışık, melatonin hormonunu baskılayarak uyku kalitesini düşürüyor.

Korunma Yolları ve Dijital Detoks

Zihinsel sağlığı korumak için dijital kullanımı kontrol altına almanın şart olduğu vurgulanıyor. Klinik Psikolog ÖZCAN, dijital detoks ve bilişsel rezervi güçlendirmek için şu adımları öneriyor:

• Günlük ekran süresine sınırlama getirilmesi ve belirli kullanım saatleri oluşturulması.
• Cihazların uyku alanı dışında şarj edilmesi ve gereksiz bildirimlerin kapatılması.
• Kitap okumak, bulmaca çözmek ve yeni beceriler öğrenmek gibi beyni aktif tutan aktivitelere yönelinmesi.
• Aynı anda birden fazla işle uğraşmak yerine tek bir göreve odaklanılması.

Kontrolsüz kullanımın engellenemediği durumlarda, sürecin sağlıklı yönetilmesi adına profesyonel psikoterapi desteğine başvurulması büyük önem taşıyor.